Kendi telefonunu kendin yap
Serkan Gündüz - soL Pazar
1973’de Motorola tarafından piyasada yerini alan ilk cep telefonun ardından kimse bu kadar büyük bir pazarın oluşacağını tahmin edemezdi. Hayatımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen cep telefonları “gelişmeden” duramıyor. Hemen her gün daha incesi, daha HD’si, daha büyüğü, küçüğü derken takip edilemez bir gelişme eğrisiyle karşı karşıyayız. Hiçbir zaman sizin telefonununuz “son model” olamıyor. Siz telefonunuzu gururla çıkartıp etrafınız sizi izliyor mu diye bakınırken bir üst modelin çoktan lansmanı yapılmış oluyor. Artık telefonunuz eski, isterseniz çok para ödemiş olun, farketmez!
Piksel piksel büyüyen kameraların, inç inç genişleyen ekranların elbette bir nedeni var, dedelerimiz gibi “para tuzağı” deyip geçebiliriz ama geçmeyelim, işte rakamlar: iPhone üreticisi Apple 2013 yılının sadece Temmuz-Eylül döneminde 33.8 milyon adet iPhone satışı gerçekleştirdi. Ezeli rakibi Samsung aynı dönemde 81.2 milyon akıllı telefon satışı yaptı. Bir önceki seneden yüzde 40 daha fazla! Rakamlarla çok fazla yorulmadan son bir bilgi; aynı dönemde toplam 467.9 milyon akıllı telefon satıldı. “Daha büyük”, “biraz daha ince”, “aha da gözümle oynatabiliyorum” demek için harcanan milyarlarca dolardan bahsediyoruz. İşin çevre boyutu ise insanın canını daha çok acıtıyor, bundan üç yıl önce çöpe dönüşen 19 bin 200 ton cep telefonunun sadece yüzde 11’i geri kazanılabildi.
Holding sahibine de sekretere de aynı telefon
Kredi kartı sayesinde asgari ücret alan bir işçi de, bir fabrika sahibi de artık aynı telefona sahip olabiliyor; neredeyse bağımlılık olarak değerlendirilebilecek bir satın alma güdüsünden bahsediyoruz. İhtiyaçlar doğrultusunda yapılan bir harcama olmaktan çıkan bir nesne. Online alışveriş sitelerinin dilinden anlatacak olursak: Tüketim.com.tr tuş! Sorun yok tüketin, nasılsa taksitle...
Kendi ihtiyacını kendin belirle
Teknolojik gelişmeler uzunca bir süredir kapitalizmin kuralları gereği tüketim artırıcı ürünler ortaya çıkartırken nadir de olsa tekil ve ayrıksı örneklerle de karşılaşabiliyoruz. Phonebloks bunlardan biri.
Bozulan cep telefonunu başka bir cihazdan aldığı parçayla tamir eden Hollandalı Dave Hakkens’ın aklına gelen fikir telefon tüketiminin önüne geçilebilir nitelikte. Bir parçasının bozulmasından ya da demode olmasından dolayı koca cihazı çöpe atmak yerine parçayı değiştirmek.
Bir cep telefonunu oluşturan parçaları/özellikleri düşünün; ekran, pil, işlemci, kamera, bluetooth vb. Sistem çok basit çalışıyor; gözünüzün önüne lego parçalarını getirin, her bir parça telefonun bir bileşeni. İhtiyacınız olan özellikleri bir araya getirdiğiniz bir de zemin var. Aslında kendi telefonunuzu kendiniz yapıyorsunuz. Daha güçlü bir kamera istiyorsanız sadece kamerayı çıkartıp yerine daha iyisini takabilirsiniz. Daha uzun bir pil ömrü mü istiyorsanız çok kolay. Ya da kulaklarınız eskisi kadar iyi duymuyor, daha büyük bir hoparlör tam aradığınız şey. Hayatınız boyunca telefonunuzu titreşime almadınız, demek ki ihtiyacınız yok, böylece daha hızlı bir işlemci için yer açmış oldunuz! Phonebloks size ihtiyacınız kadar kullanmayı öneriyor; kişiselleştirebileceğiniz bir teknolojiye yatırım yapma fırsatını sunuyor.
Parça dükkanı Blokstore
Uygulama dükkanlarına (Applestore, GooglePlay vb) benzer bir işleyişe sahip olması düşünülen bu yapıda büyük veya bağımsız fikir sahipleri mevcut sisteme uyumlu parçalar üretip, satabilecekler. Bu sayede tekelleşmeden dolayı üretim sürecinin dışına itilmiş irili ufaklı birçok geliştirici teknoloji üretebilecek, tabana yayılma fırsatı bulabilecek.
İşletim sistemi
Hakkens, birazdan bahsedeceğim bazı nedenlerden dolayı cep telefonu üreticisi Motorola ile iletişim ve işbirliği halinde ancak bağımlı değil çünkü arkasına milyonların gücünü almış durumda. Bağımsızlığına dair veri vermesi açısından işletim sistemi seçimine dair sorulan soruya verdiği cevabı paylaşmam gerekiyor; “Android bir seçenek ama henüz karar vermedik. Motorola ve Google ile halen tartışıyoruz (Android ve Motorola Google’a ait). Motorola Android diye bir karar verirse ve milyonlarca destekçimiz “hayır” derse, görmezden gelebileceklerini sanmıyorum.” İşletim sistemi icin diğer alternatifler ise yine açık kaynak kodlu Firefox OS ve Ubuntu.
Phonebloks yatırımcı kabul etmiyor
Fikrini internet üzerinden duyuran Hakkens kısa sürede 970.000’in üzerinde destekçi buluyor. Sosyal medyanın da yardımıyla 376 milyondan fazla kişiye ulaşıyor. Bu aşamadan sonra projenin geliştirmesi ve bir ürün haline gelebilmesi için görüşmeler başlıyor ve Motorola (ilk cep telefonu üreticisi) ile işbirliği başlıyor. İyi mi kötü mü olduğuna siz karar verin şirket kapalı kapılar arkasında “ara” kod adıyla benzer bir proje üstüne çalışırken, çok sayıda destekçi bulan bu proje ile yollarını bir nebze de olsa birleştirmekte başka çareleri kalmıyor. Motorola aradığı destekçiyi yerde ararken gökte bulmuş oluyor. Ancak Phonebloks halen bağımsız ve anonim kalmaya özen gösteriyor, yapılan bağışlarla devam eden proje, yatırımcı kabul etmiyor.
