Asrın finansal vurgununda yeni ceza

Tüm dünya halklarını krize sürükleyen finansal vurgunlar sürüyor. Kriz öncesinde olduğu gibi, krizde de maksimum kâr adına her türlü spekülatif işlemi mubah gören finans sermayesine rant aktaran bankalara kesilen cezalara bir yenisi daha eklendi.

Global bankacılık devlerini sarsan finans skandalları bitmek bilmiyor. Son olarak ise İsviçre’nin en büyük bankası UBS’in Libor oranlarını manipule etmek nedeniyle yaklaşık 1 milyar dolar ceza alması bekleniyor.

Asrın en büyük finansal vurgunu olarak tanımlanan bu olay nedeniyle ilk cezayı ise LİBOR'u manipüle ettiklerini kabul edip 'suçunu' itiraf etmek zorunda kalan İngiliz bankacılık devi Barclays almıştı.

Geçtiğimiz temmuz ayında İngiliz global finans devi Barclay’s Londra bankalararası faiz oranı LİBOR’u manipüle ettiği gerekçesi ile 450 milyon dolar ceza ödemişti. Manipülatif piyasalar ile oynan büyük oyun Barclays’ın 1,3 milyon sterlin maaşlı tepe yöneticisini de koltuğundan etmişti.

Bu büyük ve organize finansal vurgunda Citigroup, Deutsche Bank, HSBC, JP Morgan Chase ve RBS gibi diğer finans devlerinin ismi de geçmekle birlikte bu kurumlarından benzer cezalara çarptırılabileceği öngörülüyor.

Büyük finansal vurgun nasıl yapıldı?
İlk olarak İngiliz denetçiler tarafından başlatılan soruşturma, aralarında Barcylas, Credit Suisse, Citibank, UBS ve HSBC'nin bulunduğu 12 bankanın 2007 finans krizinin miladı sayılan Lehman Brothers'ın batığını ilan etmesinin ardından, LIBOR oranını manipüle ettiği öğrenilmişti. İngiltere’nin ardından soruşturma başlatan ABD tarafından da bu olay aynı şekilde doğrulanmıştı.

Barclays, açıkladığı Libor gösterge faizlerinde, kendi işlem pozisyonlarını gözettiğini açıklayarak uygusuz davrandığını kabul etmişti. Ceza kesilen ikinci banka olan UBS ise bu konuda herhangi bir açıklama yapmadı. Diğer taraftan ABD Emtia Vadelileri İşlemleri Komisyonu (CFTC), İngiltere Finansal Hizmetler Otoritesi (FSA) ve ABD Adalet Bakanlığı (DOJ) tarafından 12 banka hakkında yürütülen soruşturmalar hâlâ devam ediyor.

Finans kapital tarihinden ilk olmamakla birlikte en büyük olarak ifade edilen bu vurgun tüm kural ve kurumları yıkarak sermayenin dünya ölçeğinde küreselleşmesi bakımından tüm dünya kaynaklarını ve tüm dünya halklarını etkileyebilecek düzeyde.

LİBOR nedir?
Küresel bankacılık sisteminde gerçekleşen ve sayılı finans kapitalistin cebini dolduran büyük vurgun faiz piyasasında yapılan sahtekârlığa dayanıyor.

LIBOR (London Interbank Offered Rate), Londra'da bankalarının birbiriyle işlem yaptıkları faizlerin ortalamasını ifade eden ve 1986 yılından bu yana kullanılan bir gösterge faiz oranı. Ancak bu faiz oranı yalnızca Londra piyasasını etkilememekte, tüm dünyadaki faiz piyasalarını için temel bir gösterge nitelğinde.

Libor, Londra’daki bankaların borçlanma maliyetlerini bankalar birliğine rapor etmesinin ardından ortalamalarının alınmasıyla belirleniyor. Birçok borç-alacak sözleşmesi bu göstergeye göre belirleniyor.
Dünyada, Londra'da oluşan bu faiz oranı üzerine endekslenmiş 800 trilyon dolar büyüklüğünde finansal sözleşme var. Bu oranı kendi çıkarları doğrultusunda kullanabilenler küçük bir azınlık ise çok büyük kârlar elde ediyor.

2007 finans krizi öncesinde İngiltere Merkez Bankası’nın faiz oranlarına büyük oranda paralel seyreden Libor, krizle birlikte farklılık arz etmeye başladı. Lehman Brothers'ın batığını açıklamasıyla özellikle finans devi olan büyük bankalar kendi borçlanma maliyetlerini olduğundan daha küçük göstererek imajlarını korumaya çalıştı. Böylece tüm dünya genelinde kullanılan LİBOR’un manipülasyonu ile milyarlarca dolar haksız kazanca ve kayba neden olundu.

Güle güle serbest piyasa, hoşgeldin manipülatif piyasalar!
Bugün karşımıza çıkan ise, neo-liberal kapitalizm döneminde reel üretimden koparak dizginlerinden boşalmışçasına finanslaşan sermayenin, sanal finans piyasalarını kullanarak sürdürdüğü spekülatif küresel vurgunlarından yalnızca biriydi. “Borç krizi” denilerek Avrupa halklarının sırtına yıkılmaya çalışılan kriz ise yalnızca söz konusu finans vurgununun gün yüzüne çıkmasına neden oldu.

Finans kapitalin kriz vurgununu gözler önüne seren bu olayın ardından ortaya çıkan halk tepkisi karşısında Avrupalı kapitalist devletler ise çareyi finans kapitali kibarca uyarmakta buldu.

Kâr hırsından gözü dönmüş finans kapitalin tüm kirli faaliyetleri bu gibi skandallar ile ortaya çıkana kadar kapitalist devletlerce görmezden gelinirken krizin faturası halka kesilmeye devam ediyor. Bu bağlamda henüz dün alınan karar çerçevesinde Avro Bölgesi’nde bulunan bütün büyük bankaların merkezi denetimi öngörülürken aktarılan milyarlarca dolar kaynak ile finans kapitalin önemli araçlarından biri olan bankaların kurtarılması amaçlanıyor.

Daha önce konuyu köşesinde ele alan Akşam Gazetesi yazarı Nihal Kemaloğlu söz konusu büyük finans vurgununu Küresel finansın 'sürdürülebilir' hileli para oyunlarının son tezgâhı olarak ifade etmişti. Bu büyük ve organize vurgunun mali piyasaların ne kadar manipülasyona açık olduğunun en önemli göstergesi olduğunu ifade eden Kemaloğlu, “denetim dışı” olan finans kapitalin bu olayla birlikte serbest piyasa fetişizmine son noktayı koyduğunu savunmuştu.

Kemaloğlu, her gün dünyayı baştan aşağı soyup soğana çeviren ve muktedir olan finans kapitalin kendi eliyle serbest piyasa mitolojisini bitirip, manipülatif piyasaların varlığını ilan ettiğini vurgulamıştı.

“Kapitalizm finans sistemini hukuki sınırları içine alamaz”
Diğer taraftan 2007 finans krizinin ardından patlak veren bu büyük vurgun ile ilgili Cumhuriyet Gazetesi yazarı Prof. Dr. Erinç Yeldan’ın görüşlerine de başvurduk.

Konuyu değerlendiren Yeldan bu haberin finans sisteminin doğası içinde şaşırtıcı olmadığını ifade etti. Yeldan, doğası gereği sanal ve hayali değerler üzerinden çalışan finans sisteminin bu gibi skandallara imza atmasının mümkün olduğunu ve skandal boyutuna ulaşmadan duymadığımız pek çok vurgunun gerçekleştiğini dile getirdi.

Ayrıca bu sanal değerlerin yaratılmasının kaçınılmaz olduğunu kaydeden Yeldan, spekülatif hareketlere dayanan bu sistemin kapitalizmin hukuki sınırlarının içine alınamayacağını ifade ederek sözlerini tamamladı.