11 soruda İmamoğlu dosyası: Siyasi yasak hangi sonuçları doğuracak, İBB el değiştirebilir mi, İmamoğlu’na bütün seçimlerin yolu kapandı mı?

11 soruda İmamoğlu dosyası: Siyasi yasak hangi sonuçları doğuracak, İBB el değiştirebilir mi, İmamoğlu’na bütün seçimlerin yolu kapandı mı? Karar kesinleşirse İmamoğlu hem siyasi yasaklı olacak hem de 'mükerrir' durumuna düşecek.

Tutuklu İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanı Ekrem İmamoğlu, eski Tuzla Belediye Başkanı Şadi Yazıcı’ya hakaret ettiği iddiasıyla yargılandığı davada 2 yıl 1 ay hapis cezasına çarptırıldı. Cezanın kanuni bir sonucu olarak İmamoğlu hakkında siyasi yasak kararı da verilmiş oldu. İki kez beraat ettiği davada İmamoğlu’na bu kez ceza verilmesi, önceki mahkeme hâkiminin yaz kararnamesiyle başka bir şehre atanmasının ardından gerçekleşti. Davanın İstinaf ve Yargıtay incelemesi sonrası kesinleşmesi durumunda siyasi yasaklı hale gelecek olan İmamoğlu, seçilme hakkını kullanamayacak. Daha önce de eski Ordu Valisi Seddar Yavuz’a hakaret ettiği iddiasıyla 7 bin 80 lira adli para cezasına çarptırılan ve cezası 2025 yılında onanan İmamoğlu, “mükerrir” durumuna düşecek ve şartlı salıvermeden doğrudan yararlanamayacak. 2022 yılında da YSK üyelerine hakaret iddiasıyla yargılandığı “Ahmak” davasında 1 yıl 19 ay 15 gün hapisle cezalandırılan İmamoğlu’nun bu davası da halen Yargıtay incelemesinde.  

Ekrem İmamoğlu’nun siyasi yasakla karşı karşıya kalmasına neden olan süreç ve sonrasına ilişkin merak edilen sorular şöyle: 

1- İmamoğlu neden ceza aldı? 

25 Ekim 2022’de İmamoğlu’nun düzenlediği Tuzla İleri Biyolojik Arıtma Tesisi’nin 3’üncü etap açılış törenine katılan eski Tuzla Belediye Başkanı Şadi Yazıcı, kürsüde eski İBB başkanı Kadir Topbaş ve Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’a teşekkür edince tepkiler yükselmişti. Tepkilerin ardından İmamoğlu kürsüye çıkarak, “Arkadaşlar, o arkadaş (Yazıcı) burayı germeye gelmiş, bırakın. Sakin, nezaketsiz, bakın arkadaşlar müsaade edin. Bir sakin olun. Vatandaşlarımız buraya döner misiniz? Lütfen, lütfen… Bakın provokasyon devam ediyor. İlgilenmeyin, kötü söz sahibine aittir” demişti. Yazıcı’nın şikayeti üzerine İmamoğlu hakkında “kamu görevlisine alenen hakaret” suçundan dava açılmıştı. İstanbul 16. Asliye Ceza Mahkemesi’nde bugün görülen duruşmada İmamoğlu 2 yıl 1 ay hapse mahkum edildi.  

2- Kaç kez beraat etti? 

İmamoğlu, yargılama sürecinde 2 kez beraat etti. Ancak istinaf aşamasında dosya usulden bozuldu. Bu arada İmamoğlu hakkında 2 kez beraat kararı veren ve karardan önceki son duruşmada “Biz duruşmaya getirilmeniz için yazı yazdık ama getiremediler” diyen hâkim, Haziran ayında yayınlanan yaz kararnamesiyle Edirne’ye tayin edildi. Hâkimin değişmesinin ardından İmamoğlu 3. Kez gerçekleşen yargılamada hapis cezasına mahkum edildi. 

3- Siyasi yasak neden verildi?  

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na (TCK) göre siyasi yasak, kişinin kasten işlediği bir suçun kanuni sonucu olarak uygulanıyor. Yargılamayı yapan İstanbul 16. Asliye Ceza Mahkemesi, İmamoğlu’nun "hakaret" suçundan 2 yıl 1 ay hapisle cezalandırılmasına ve TCK'nın 53. maddesi kapsamında 'siyasi yasak' uygulanmasına karar verdi. TCK’nın 53. Maddesinde düzenlenen hükme göre “Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak, ‘Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten’, ‘Seçme ve seçilme ehliyetinden’, ‘Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan’, ‘Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan’, ‘Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten’ yoksun bırakılıyor. Kanun, mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kişiyi bu hakları kullanmaktan men ediyor. Ancak yasağın tek nedeni bu madde değil. Milletvekili Seçimi Kanunu ve Mahalli İdareler Kanunu uyarınca da bir yıldan fazla hapis cezası alanlar seçilme hakkını kullanamayacaktı. 

4- Siyasi yasak hemen uygulanacak mı? 

Hayır. Siyasi yasak kararının uygulanabilmesi için yerel mahkeme kararının kesinleşmesi gerekiyor.  

5- Belediye başkanlığı düşecek mi? 

Hayır. Belediye başkanlığının sona ermesi için de kararın kesinleşmesi gerekiyor. Kesinleşmesi durumunda İmamoğlu’nun belediye başkanlığı düşecek.  

6- Karar kesinleşirse İBB Başkanlığı ne olacak? 

Bu durumda, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nde seçim yapılması gerekiyor. Belediye Meclisi'nde CHP’nin 155 üyesi bulunuyor ancak bunların 17’si 'kent uzlaşısı' kapsamında CHP listesinden seçilen DEM Partililerden oluşuyor. AKP’nin 136, MHP’nin 6, BBP’nin 2 üyesinin bulunduğu Meclis'te 2 de bağımsız üye yer alıyor. İmamoğlu’nun belediye başkanlığının düşmesi durumunda yapılacak olası bir seçimde CHP’li üyeler arasında yer alan DEM Partililer, AKP’liler ile birlikte hareket ederse belediye başkanlığı AKP’ye geçmiş olacak. 

7- Cumhurbaşkanlığı ya da milletvekili seçiminde aday olabilir mi?  

Bu sorunun cevabı da yine aynı. YSK’nın belirleyeceği seçim takviminde belirlenen günden önce kararın kesinleşmesi durumunda İmamoğlu, Milletvekili Seçimi Kanunu ve Mahalli İdareler Kanunu uyarınca, kesinleşme kararından sonra yapılacak bir seçimde adaylığını koyamayacak. Hatta seçme hakkını da kullanmayacağı için oy da veremeyecek.  

8- Karar nasıl kesinleşecek? 

Kesinleşmesi için yerel mahkeme kararının istinaf mahkemesi ve Yargıtay incelemesinden geçmesi gerekiyor. Hem istinaf mahkemesinin hem Yargıtay’ın cezayı onaması durumunda karar kesinleşmiş olacak. 

9- Kesinleşmesi için ne kadar süre var? 

Yargı istatistiklerine göre, istinaf incelemesi ve temyize bakan Yargıtay’ın ortalama dosya inceleme süreleri 1-1,5 yıl civarında görünüyor. Yargının hızlandırılmasına ilişkin çalışmalar bulunsa da olağan şartlar söz konusu olursa kararın kesinleşmesinin önünde benzer bir süre olduğu anlaşılıyor. Ancak gerekçeli karar CMK hükmü uyarınca 15 gün içerisinde yazılıp, istinaf ve Yargıtay aşamalarında dosya jet hızıyla görüşülürse, tıpkı Erdoğan’ın siyasi yasaklı hale gelmesine neden olan süreçteki gibi İmamoğlu da jet hızıyla siyasi yasaklı hale gelebilir.  

10- İmamoğlu’nun başka cezası var mı? 

Evet. Ekrem İmamoğlu, eski Ordu Valisi Seddar Yavuz’a hakaret ettiği iddiasıyla 2022 yılında 7 bin 80 lira adli para cezasına çarptırılmış, bu ceza Yargıtay tarafından onanmıştı. Yine 2022 yılında YSK üyelerine ahmak dediği iddiasıyla yargılandığı davada 2 yıl 7 ay 15 gün hapse mahkum edilmişti. İstinaf mahkemesi de İmamoğlu hakkındaki bu davayı hesap hatası yapıldığı gerekçesiyle 1 yıl 19 ay 15 gün çeklinde düzelterek onadı. İmamoğlu’nun avukatı Tora Pekin, bu kararı temyiz ederek dosyayı Yargıtay’a taşıdı. Dosyanın temyiz incelemesi sürüyor. Dolayısıyla İmamoğlu’nun, ahmak davası ya da Yazıcı davasındaki mahkumiyetlerinden biri ya da her ikisi de onanırsa, bu suçlardan cezaevine girmesi gerekecek. 

11- İmamoğlu bu suçtan cezaevinde yatacak mı? 

Davanın kesinleşmesi halinde evet. Şartla Salıverme Yasası’na göre üç yılın altındaki suçlarda cezaevinde kalınmıyor. Hüküm kesinleşince hükümlü açık cezaevine konuluyor ve tedbir kapsamında serbest bırakılıyor. Ancak, eski Ordu Valisi Seddar Yavuz’a hakaret ettiği iddiasından aldığı para cezasının 2025 yılında kesinleşmiş olması nedeniyle, bugün görülen davanın kesinleşmesi durumunda İmamoğlu “mükerrir” durumuna düşecek. Bu durumda İmamoğlu için mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanacak. İnfaz Kanunu’na göre, ilk kez suç işleyenlerin aksine, mükerrir olan kişiler ceza miktarı ne kadar az olursa olsun doğrudan denetimli serbestlikten faydalanıp hiç cezaevine girmeden süreci atlatamıyor. Mükerrir olan kişiler, koşullu salıverilme tarihine 1 yıl kala denetimli serbestlik hakkından faydalanabiliyor. Bu durum, kişinin ceza miktarına göre belirli bir süre fiilen kapalı veya açık cezaevinde kalmasını gerektiriyor. Ayrıca kamuoyunda “Ahmak” davası olarak bilinen dava da temyiz incelemesinde ve bu dava da onanırsa İmamoğlu 3. Kez mükerrir olacağından koşullu salıverilme hakkının tamamen ortadan kalkması söz konusu olacak ve İmamoğlu bu suçlardan aldığı hapis cezalarının tamamını hiçbir indirim olmadan kapalı cezaevinde geçirmekle karşı karşıya kalacak. (ASUMAN ARANCA - T24)