İklim, Su ve HES’lere bakış -1 (Muhterem Durmuş)

(muhterem durmuş// muhterem01@yahoo.com.tr)
Türkiye’nin Su sorunu diğer radikal problemler gibi iki temel dinamikten beslenmektedir.İktisadın tarifinde belirtilen “Sınırsız ihtiyaç yanılsaması ve Hayata bakışımız ve yorumlundaki çarpıklıklar”.İhtiyaçların sınırlı olduğunu kabul etmediğimiz sürece bütün sınırların aşılacağı,sınırını ihlal eden insan başka canlıların yaşam sınırını ve doğal döngüsünü ihlal etmesi sonucu insanlığın ve dünyanın toplu intiharıyla sonuçlanacak bir cinnet noktasına doğru Mavi gezegeni sürüklenmektedir. I-Ekonominin bizzat tanımında ifadesini bulan sorunsallara çözüm arayış ve uygulamaları: Ekonomi veya iktisat, Mevcut kaynakların sınırlı, insan ihtiyaçlarının ise sınırsız olması, iktisat biliminin ortaya çıkma nedenidir. İktisat bilimi kaynakların kıt olması nedeniyle insanların yaptıkları tercihler ve bu tercihler nedeniyle aralarındaki ilişkiyi inceleyen bir bilimdir. üretim, dağıtım, tüketim, ticaret, değişim ve bölüşüm ile ilgili etkinliklerin bütünü ile bu etkinlikleri inceleyen bir bilim dalıdır. Daha genel olarak iktisat toplumların nasıl zenginleşeceği ve refah seviyelerinin artacağı sorusuna cevap arar. Bu süreçte izlenecek politikalar, işsizlik, enflasyon, üretim düzeyi gibi kavramlar iktisatın inceleme alanına girer. Üretim Faktörleri: I -Doğal Kaynaklar(Yeryüzü ve yakın uzay) 2-Müteşebbis(Girişimci) 1-Emek 2-Sermaye II-Hayata bakışımızın felsefi temelleri. İnsan,ekolojik zincire uyum yerine,her şeyi kendisine feda eden saygısız, küstah ve bencil bakış açısıyla her şeyle birlikte Dünya’yı da tüketiyor.Günümüz insanı suni yaşama kaygıları ile zihinsel anlamda zehirlenmiştir.Bunun yerini, başka yaşamlara saygı ve yaşatma kaygısı alacaktır,almalıdır. “İnkar edenler,göklerle yer bitişik bir halde iken bizim,onları birbirinden kopardığımızı ve her canlı şeyi sudan yarattığımızı görüp düşünmediler mi.?Yine de inanmazlar mı?”(El-Enbiya 30.ayet DİB.Meali-Kur’an-ı Kerim) Biz Çocuklar,Soruyoruz sizlere:Miras alınan mı yoksa ödünç alınan mı daha değerlidir? Hangisine daha özenle bakarsınız? Miras olan sizindir; ama ödünç alınan şey başkasına aittir.(Ekin Koleji-İzm-Doğa Kurultay Bildirisi ) Bu dünya bize atalarımızdan miras kalmadı. Biz onu çocuklarımızdan ödünç aldık. — Afrika atasözü “Su, tüm dünyada ve üzerinde bulunduğumuz coğrafyada, yaşamın temel koşuludur. Yaşam, suyla başlamıştır. Su olmadığında sona erecektir. Su alınıp satılacak ticari bir mal değildir, tüm canlıların ulaşmaya hakkı olan doğal bir varlıktır (Türkiye Su Meclisi “Su Manifestosu”, 2010)”. Su, kohezyon kuvvetine sahip renksiz, kokusuz ve tatsız sıvı bir bileşiktir. Kimyada formülü (H2O) 2 Hidrojen ve 1 Oksijen atomundan meydana gelmiştir. Su, kendi molekülleri arasında çekim kuvveti sayesinde dağılmadan kalabilir. Moleküllerin dipol (çift kutuplu)olması nedeniyle su, birçok maddeye yapışabilir, suyun ıslatma özelliği burdan gelir. Suyun sekliğini sağlayan kohezyon maddesi, adezyon kuvveti ile çarpışarak suyu daha sek hale getirir. Molekülleri sekleşen su, artık daha yumuşak ve saftır. Suyun rengini ve tadını sekliği belirler.( Adezyon: Farklı iki madde arasında varolan ve bu iki maddenin birbirine yapışmasını sağlayan çekim kuvvetine Adezyon yani Yapışma denir. (Yağmur damlalarının cama yapışması )// Kohezyon : Molekül çekim kuvveti demektir. Aynı cins moleküllerin arasındaki çekim kuvvetine denir.Bu maddelerin moleküllerindeki pozitif ve negatif yükler arasında oluşur. Bağların ömrü saniyenin trilyonda biri kadardır; ancak komşu moleküller arasında sürekli yeni bağ kurulur ve bu da bileşiği bir arada tutar.Bu olgu sonucunda sıvılardaki yüzey gerilimi adı verilen olgu meydana gelir.(formdaş alıntı) Suyun insan hayvan ve bitkiler açısından önemi Yetişkin bir insan vücut ağırlığının %60-70'i (2/3'si) sudur. Bu oran yaşa, cinsiyete, kiloya bağlı olarak farklılık gösterir. Örneğin yeni doğan bebeklerin vücudundaki su oranı %75'dir. Yaşamın ilk 5 gününde %70'e inen su oranı, sonradan yavaş yavaş azalarak bir yaşın sonunda yetişkindeki su oranına yaklaşır. Erkeklerdeki su oranı kadınlara, şişmanlar zayıflara oranla daha fazladır. Yaş ilerledikçe de vücut suyunda azalma görülür. Hava, su, ışık ve besin maddeleri tüm canlılar için temel gereksinimlerdir. Bu gereksinimler içerisinde kuşkusuz ki su en başı çekmektedir. Bir İnsan gıda almadan yalnız su içerek yaklaşık 5 hafta hayatını sürdürebilir. Susuz kalmaya ise ancak 7 ile 12 gün arasında dayanabilir. Hayvanlar da insanlar gibi suya ihtiyaç duymaktadır. Su onlar içinde vazgeçilmez ve hayatın devamını sağlayan en önemli faktörlerdendir.Oksijen gibi önemlidir ve olmazsa olmaz.Bir yerde mevsimsel olarak sular kuruyunca hayvanların oradan toplu göç ettiklerini görürsünüz. Su olmasa hayvanlar yaşayamaz. Bitkilerde en önemli olaylardan olan fotosentez de su olmazsa olmaz. Nitekim bahçemize ektiğimiz bir çiçeğe 3 gün su vermesek kuruyup solduğuna şahit olacaksınız.Yağmurların yağmadığı yıllarda kuraklık olur ve tüm bitkiler ölür.Tekrar canlanmaları için suya ihtiyaç duyarlar. Dünya Su raporu Dünyadaki toplam suyun yaklaşık 1 386 milyon kilometre küpü başka bir ifadeyle %96’dan fazlası tuzlu sudur. Geriye kalan %4 oranındaki tatlı su kaynaklarının %70’e yakını buz ve buzulların içinde hapsolmuştur. Tatlı suyun diğer %30’u ise yer altındadır. Nehirler, göller gibi yüzeysel tatlı su kaynakları, dünyadaki toplam suyun yaklaşık %1’inden daha azını oluşturmaktadır. Diğer bir deyişle, dünyadaki tatlı su miktarı çok kısıtlıdır. Kısıtlı su kaynaklarına rağmen, ne yazık ki dünyadaki su tüketimi son 50 yılda çarpıcı bir şekilde artmıştır. 1940 yılında dünyadaki toplam su tüketimi yılda yaklaşık 1 000 km3 iken, bu miktar 1960 yılında ikiye katlanmış, 1990 yılında 4 130 km3’e ulaşmıştır. Su varlığına göre ülkeler sınıflandırıldığında; yılda kişi başına düşen ortalama kullanılabilir su miktarı 1 000 m3’ten az olan ülkeler "su fakiri", 2 000 m3’den az olan ülkeler "su azlığı", 8 000 - 10 000 m3’ten fazla olan ülkeler ise "su zengini" olarak kabul edilmektedir. Dünyada kişi başına su tüketimi yılda ortalama 800 m3 civarındadır. Dünya nüfusunun yaklaşık % 20’sine karşılık gelen 1,4 milyar insan yeterli içme suyundan yoksun olup, 2,3 milyar kişi sağlıklı suya hasrettir. Bazı tahminler, 2025 yılından itibaren 3 milyardan fazla insanın su kıtlığı ile yüz yüze geleceğini göstermektedir. FAO (Food and Agriculture Organization) ya göre, 1995 yılında su kıtlığı ve su stresi yasayan nüfusun dünya nüfusuna oranı sırası ile %29 ve %12 iken, 2025 yılında bu oranlar %34 ve %15 e yükselecektir. Temiz ve Tatlı Su Kaynaklarının Sektörel Kullanımı (%) SEKTÖR Dünya Gelişmiş Ülkeler Gelişmekte Olan Ülkeler Az Gelişmiş Ülkeler Avrupa Türkiye Tarım 67-70 39 52 86 33 72 - 75 Sanayi 22- 23 46 38 7 51 10 - 12 İçme ve Kullanma 8- 10 15 10 7 16 15 - 16 Dursun 1999, Anonymous 2003, S. Yılmaz 2003, ÇOB 2005 Bir ülkenin su zengini sayılabilmesi için, kişi başına düşen yıllık su miktarı en az 8000 - 10.000 m3 arasında olmalıdır ve Türkiye su zengini bir ülke değildir!!! Ülke - Kıta Ortalaması Kişi Başına Düşen Kullanılabilir Su Miktarı (yıllık) SURİYE 1.200 m3 LÜBNAN 1.300 m3 TÜRKİYE 1.430 m3 IRAK 2.020 m3 ASYA ORTALAMASI 3.000 m3 BATI AVRUPA ORT. 5.000 m3 AFRİKA ORT. 7.000 m3 GÜNEY AMERİKA ORT. 23.000 m3 DÜNYA ORT. 7.600 m3 Türkiye'deki Su Yeterli Değil! Türkiye’de toplam uzunluğu 170 bin km olan akarsu ve 120’den fazla doğal göl bulunmaktadır. Türkiye yüzölçümünün yaklaşık %11’i göl ve sazlıklarla kaplıdır. En büyük ve en derin göl olan ve yükseltisi 1.646 m olan Van Gölü’nün alanı 3.712 km2’dir. Devlet Su İşleri (DSİ)’nin 2005 yılı verilerine göre, ülkemizin tüketilebilir tüm yüzey ve yeraltı suyu potansiyeli miktarı; 98 milyar m³ yerüstü ve 14 milyar m³ yeraltı suyu olmak üzere toplam yıllık 112 milyardır. Türkiye'nin yağış rejimi mevsimlere ve bölgelere göre çok büyük farklılık göstermekte olup, yıllık ortalama yağış 643 mm’dir. 2030 yılında nüfusu 80 milyona ulaşacak olan Türkiye, kişi başına düşen 1100 m3 kullanılabilir su miktarıyla, su sıkıntısı çeken bir ülke durumuna gelecektir. (www.dsi.gov.tr) Türkiye'deki Su Tüketiminin Endüstriyel Dağılımı Türkiye’de suyun %72’si tarım, %18’i evsel kullanımlarda ve %10’u endüstride kullanılmaktadır. 2030’a kadar ekili arazilerin %75, evsel kullanımların %260 artacağı öngörülmektedir. Endüstriyel Su Tüketimi 2003 yılı itibariyle sanayide 4,3 milyar m3 su kullanıldığı hesaplanmıştır. 2030 yılında sanayide kullanılan su miktarının 22 milyar m3 olacağı tahmin edilmektedir. (Sanayi sektörü, tarımdan sonraki en fazla su kullanan sektördür) Endüstriyel işletmelerde arıtma tesisine sahip işletmeler sadece %9'dur. • Arıtma tesisi bulunmayan kuruluşlardan; özel sektörün oranı %16 iken, kamu sektörünün oranı ise %84'tür. • Ülkemizde faaliyette bulunan organize sanayi bölgelerinden sadece %14'ünde arıtma tesisi bulunmaktadır. • Ülkemizdeki turistik tesislerin %81'inde arıtma tesisi bulunmamaktadır. • 3215 belediyenin bulunduğu ülkemizde 141 belediyede kanalizasyon sistemi vardır, bunun da sadece 43 tanesinde arıtma tesisi bulunmaktadır. Bir başka ifade ile kanalizasyon sularının %98.67'si hiç arıtılmadan ırmaklara, göllere ve denizlere bırakılmaktadır. Endüstrinin ürettiği zehirli ve ağır metaller ihtiva eden atık suların sadece %22'si arıtılmakta, %78'i ise arıtılmaksızın doğrudan göl, ırmak ve denizlere verilmektedir. (çevre ve orman gov.) Mevcut Su yönetimi Su kaynakları yönetiminin temelini oluşturan başlıca yasalar; • 2872 sayılı Çevre Kanunu, • 831 sayılı Sular Hakkında Kanun, • 7478 sayılı Köylerin Içme ve Kullanma Suları Hakkında Kanun, • 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 3621 sayılı Kıyı Kanunu, • 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, dur. Ülkemizde sulama yönetiminde yasal olarak yetkili başlıca iki kuruluş; DSI Genel Müdürlüğü ve Il Özel Idareleri-Köye Yönelik Hizmetler Birimi (Mülga Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün taşra teşkilatları)’dir. DSI Genel Müdürlüğü faaliyetlerini; 6200 sayılı DSI Genel Müdürlüğü Kuruluş Kanunu, 1053 Sayılı Içme Suyu Kanunu ve 167 Sayılı Yer altı Suları Kanuna göre yürütmektedir. DSI’nin kuruluş yasası olan 6200 sayılı yasa, Türkiye’deki tüm su kaynaklarının yönetim ve kullanımının genel sorumluluğunu bu kuruluşa vermektedir. Ayrıca sulama birliklerinin kurulması, çeşit ve sayıları ile ilgili 5355 sayılı mahalli idare birlikleri yasası bulunmaktadır. KHGM’nün kuruluş yasası olan 3202 sayılı yasaya göre, bu kuruluş 500 L/s debiye kadar kapasiteye sahip sulama projelerini geliştirme yetkisine sahipti. 13.01.2005’de kabul edilen 5286 sayılı yasa ile Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün kaldırılmasından sonra 3202 sayılı Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un adı Köye Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun olarak değiştirilmiştir. 5286 sayılı Kanunla, 3202 sayılı Kanuna Ek Madde 2 eklenerek şu düzenleme yapılmıştır: “Bu Kanunda belirtilen hizmetler, Istanbul ve Kocaeli illeri dışında Il Özel Idarelerince, Istanbul ve Kocaeli illerinde ise il sınırları dahilinde yapılmak üzere Büyükşehir belediyelerince yerine getirilir.” 3202 sayılı Köye Yönelik Hizmetler Hakkında Kanun hükümleri gereğince, köye ve köylüye yönelik hizmetleri yerine getirme sorumluluğu il özel idarelerine aittir. Ülkemizde aynı su kaynağının yönetimi için yetki ve sorumluluk sahibi olan farklı kurumların farklı yasa ve yönetmelikleri uygulamada sorunlara neden olmaktadır. Mevcut su kaynakları yönetimi altyapısında su kalite ve kantite yönetimi birbirinden ayrılmıştır. Su kalitesi yönetimi Çevre ve Orman Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü, su kantitesi yönetimi ise Çevre ve Orman Bakanlığı Devlet Su Işleri Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğundadır. Çevre ve Orman Bakanlığı su kaynaklarının kirlilikten korunması ve ilgili izin ve denetlemelerden sorumludur. Türkiye’de etkin bir çevre yönetim sistemi olmadığı için gerek yüzey gerekse yeraltı sularının kalite yönetimi de gerektiği şekilde gerçekleştirilememektedir. Su kaynaklarının optimum yönetimi için, su kalite ve kantitesinin aynı anda yönetilmesi gerekir. Ancak, Türkiye’de su kalitesi gerektiği biçimde izlenememekte ve ihtiyaç duyulan veri bankası oluşturulamamıştır. Su kalite ölçümleri, yüzey sularının belli başlılarında DSI tarafından yapılmaktadır. DSI bölge müdürlüklerinde bulunan laboratuvarlarda analizler yapılarak merkezde toplanmakta ve değerlendirilmektedir. EIEI Genel Müdürlüğü ise daha az sayıda kalite parametresi içeren su kalitesi izleme çalışmaları yapmaktadır. DSI 26 havzada bölge müdürlüklerine, ÇOB ise 81 ilde Il Müdürlüklerine sahiptir. Ülkemizde, su yönetimi ile ilgili çok sayıda kuruluş görev yapmasına rağmen, kapsamlı bir su yasası bulunmamaktadır. Türkiye’de su kaynaklarının kullanım hakları, konu ile ilgili kuruluşlarının sayısı ve ilgili yasaların çokluğu nedeniyle son derece karmaşıktır [Çakmak, B., 2008. Türkiye’de Su Yönetimi. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Türktarım Dergisi, Ocak- Şubat 2008, Sayı:179, s.38-44, Ankara) Türkiye'nin Çözüm Önerileri : Türkiye’de su kaynaklarının etkin ve sürdürülebilir yönetimi için, “Ulusal Su Politikası” oluşturulmalıdır. Türkiye, su kaynaklarının kıt olduğu bir bölgede Ortadoğu’da yer almaktadır. 2000’li yıllardan önce su zengini kabul edilebilecek durumda iken, günümüzde su sıkıntıları yaşayan ülkeler grubunda bulunmaktadır. Su yönetimindeki yanlışlar, uygulanan su politikaları, artan nüfusla birlikte tüm sektörlerde artan su talebi, küresel iklim değişikliği, su sorununun nedenleri olarak belirtilmektedir. Türkiye’de AB’ne uyum çalışmaları kapsamında, su kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ile ilgili önemli adımlar atılmaktadır. Bunlardan en önemlisi, AB tarafından kabul edilen Su Çerçeve Direktifinin (SÇD) ülke koşullarına adapte edilmesidir. SÇD’nin esaslarından biri de uluslararası entegre havza yönetimidir. Ülkemizde SÇD’ne uyum kapsamında su yönetimi ile ilgili mevcut mevzuat gözden geçirilmeli ve gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Ülkemizde “Su Yönetimi” konusunda görev, yetki ve sorumlulukları bulunan kuruluşların çalışma konularında örtüşmeler bazılarında ise belirsizlikler bulunmaktadır. Türkiye’de su yönetiminde başlıca problemler; kurumlar arası koordinasyon ve işbirliği eksikliği, kaynak yetersizliği, etkin bir izleme ve değerlendirme sistemi eksikliği ve veri tabanı eksikliği olarak sıralanabilir. Ülkemizde su kaynakları ile ilgili çok sayıdaki kanun, yönetmelik ve tüzük yeniden değerlendirilmelidir. Su kaynaklarını havza ölçeğinde bütüncül olarak yönetecek ve planlayacak, sorunları önleyecek, ihtiyaçlarımızı karşılayacak, ulusal çıkarlarımızı ön planda tutacak, yeni teknolojilerle uyumlu bir “Su Yasası” hazırlanmalıdır ( Turhan Aküzüm-TABAD Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi 3 (1): 67-74, 2010) WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), ülkemizin su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımın sağlanması için çalışmaktadır. WWF-Türkiye, su kaynaklarının yönetiminde Entegre Havza Yönetimi yaklaşımının benimsenmesi ve yasal mevzuatımızın da bu yapıyı destekleyecek şekilde yeniden düzenlenmesi için politika oluşturma ve proje uygulamaları düzeyinde çalışmalar yürütmektedir. Entegre Havza Yönetimi nedir? Toplumun temel ihtiyaç ve kullanımlarını göz önüne alarak, yüzey ve yeraltı sularının hidrolojik havza ölçeğinde miktar, kalite ve ekolojik anlamda farklı bakış açılarıyla ele alarak yönetimidir. • Suya “doğru" bakmak: Toplumun suya yaklaşımında ve suyu algılamasında köklü değişiklikler gereklidir.. Bu çerçevede WWF-Türkiye, ülkemizin içinde bulunduğu kuraklaşma süreci hakkında kamuoyunu bilgilendirmek, “su zengini olduğumuz" algısının ve tüketim alışkanlıklarının değişmesini sağlamak amacıyla bir Su Kampanyası başlatmıştır. • Ulusal Su Yasası: Mevcut yasal ve kurumsal karmaşanın çözülmesi ve düzenlenmesi için kapsamlı ve bugünün gerçeklerine uygun bir Ulusal Su Yasası, su kaynaklarımızın gelecek nesillere aktarılması için gereklidir. Ulusal Su Yasası, aynı zamanda Avrupa Birliği uyum sürecine uygun şekilde düzenlenmelidir. • Entegre Havza Yönetimi: Standart bir yöntem olarak benimsenmeli ve ülkemizdeki 25 su havzasının için Entegre Havza Yönetim Planları hazırlanmalıdır. Halihazırda WWF-Türkiye; Konya Kapalı Havzası, Doğu Karadeniz Havzası, Susurluk Havzası ve Büyük Menderes Havzası’nda suyu kullananlarla yönetenlerin bir araya getiren örnek çalışmalar yürütmektedir. • Yeraltı suyu: Kullanımı düzenlemeli ve etkin bir şekilde kontrol edilmelidir. Yeraltı su kaynakları çevresel ve nükleer etkilerden en az kirlenen su kaynağı olması nedeniyle, azami dikkatle kullanılması gereken kaynaklardır. Yalnızca Konya Kapalı Havzası’nda bulunan 50 binden fazla kuyunun en az yarısı kaçaktır. Yeraltı su rezervlerini korumak ve bu rezervlerin azalmasını önlemek ulusal politika olmalıdır. • Bütün sektörlerde su tasarrufu: Devlet tarafından teşvik edilmelidir. Özellikle suyun %75’ini kullanan tarım sektöründe, su tasarrufunu sağlayacak yeni teknolojiler kullanılmalıdır. Salma sulamadan, damla ve yağmurlama sulamaya geçilmesi ve aşırı su tüketen ürünlerin değiştirilmesi teşvik edilmeli, teşvik mekanizmaları yeniden düzenlenmeli, çiftçiler bu konuda bilinçlendirilmelidir. SU KAYNAKLARIMIZ TÜKENİYOR, SUYUMUZA SAHİP ÇIKALIM SULAK ALANLARIN YARISI KURUDU : Türkiye'nin, 40 yılda Van Gölü'nün 3 katı büyüklüğünde sulak alanını kurutma, doldurma ve su rejimine yapılan müdahaleler sonucu kaybettiği, önlem alınmadığı takdirde gelecek yıllarda önemli derecede su sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği bildirildi. Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF-Türkiye) Su Kaynakları Program Müdürü Buket Bahar Dıvrak, yaptığı açıklamada Türkiye'deki toplam 2,5 milyon hektarlık sulak alanın, 1 milyon 300 bin hektarının son 40 yılda kaybedildiğini söyledi. 'VAN GÖLÜ'NÜN 3 KATI BÜYÜKLÜĞÜNDE' Kaybedilen alanın Van Gölü'nün 3 katı kadar olduğunu anlatan Dıvrak, bu alanların kurutma, doldurma ve su rejimine yapılan müdahaleler sonucunda ekolojik özelliklerini yitirdiklerini vurguladı. Dıvrak, sulak alanların içme suyu sağlama, taşkın kontrolü, yer altı sularının beslenmesi, besin depolama, iklim değişikliğinin kontrolü, doğal arıtım, balıkçılık, saz kesimi, turizm ve rekreasyon olanakları sağlamak gibi hayati işlevleri bulunduğuna işaret ederek, Türkiye'nin bugüne kadar Amik ve Avlan gölleri, Kestel, Gavur, Yarma, Aynaz, Hotamış, Eşmekaya sazlıkları gibi sulak alanlarını kaybettiğini belirtti. Dünyada iklim dengelerinin giderek değiştiğini, bunun sonucu Türkiye'de de son derece kurak bir kış mevsimi yaşandığına işeret eden Dıvrak, gerekli önlemler alınmazsa gelecek yıllarda sulak alanların yanı sıra özellikle Ege, Akdeniz ve orta Anadolu'daki yağışlarda önemli ölçüde azalma ve buna bağlı kuraklık yaşanacağını kaydetti. Dıvrak, Türkiye'nin her bölgesinin iklim değişikliğinden aynı şekilde etkilenmeyeceğini dile getirerek, ''İklim değişikliği gibi bir sorun olmasa bile su yönetimi ve suya olan bakışı değiştirmezsek Türkiye 2030'lu yıllarda ciddi bir su kriziyle karşı karşıya kalacak'' diye konuştu. ÖNEMLİ SULAK ALANLARIN DURUMU : Buket Bahar Dıvrak, Türkiye'deki önemli sulak alanların içinde bulundukları durumuşöyleözetledi: ''Konya Havzası Eşmekaya Sazlıkları: Eşmekaya Barajı yapılırken tamamen kuruyan, şu an ne baraj ne de sazlık bulunan bölge 2005 yılında doğal sit statüsünü kaybetti. Yine Konya Havzası'nda bulunan ve 1985 yılında yaklaşık 16 bin hektar olan alan Hotamış Sazlıkları, 1990 yılında 8 bin hektara düştü, bugün ise tamamen kurumuş durumda. Ereğli Sazlıkları: Alanı besleyen kaynaklar üzerine yapılan barajlar, tahliye kanalları ve yer altı sularının tarımsal sulama amacıyla aşırı derecede çekilmesiyle çok büyük ölçüde kurudu. Yaz aylarında tamamen kuruyan alanın tek su kaynağı ise Ereğli ilçesinin kanalizasyon kanalı. Tuz Gölü: Türkiye'nin ikinci büyük gölü ve en büyük Özel Çevre Koruma Bölgesi olan Tuz Gölü, şu an olması gereken büyüklüğün yarısı kadar. Konya ve Aksaray şehirleriyle Kulu-Şereflikoçhisar-Cihanbeyli<wbr></wbr>-Eskil ilçelerinin evsel ve endüstriyel atıkları ve ayrıca binlerce ton tarımsal atık, herhangi bir arıtıma tabi olmadan yıllardır Tuz Gölü'ne akıtılıyor. Beyşehir Gölü: Türkiye'nin en büyük tatlısu gölü ve milli park alanı olan göl, tarımsal sulama amacıyla su çekilmesi nedeniyle giderek küçülüyor ve sığlaşıyor. Küçülmenin yanı sıra kirlilik de Beyşehir için önemli bir sorun olarak kabul ediliyor. Suğla Gölü: Doğal göl olma özelliğini kaybederek önemli ölçüde kurudu. Şimdi su depolama alanı olarka kullanılıyor. Meke Gölü: Konya Havzası'nın diğer sulak alanları gibi kuruma sürecinde ve parçalara ayrılmış durumda. Gölün küçülmesinde azalan yağışlardan daha çok havza bazında sürekli düşen yer altı su seviyesinin etkili olduğu bildiriliyor.Sultansazlığı: Sazlığı besleyen su kaynaklarının tarımsal amaçlı kullanımı için kesilmesi nedeniyle yüzde 90 oranında küçülmüş durumda. Bafa Gölü: Gölü besleyen Büyük Menderes Nehri ile göl arasına yapılan setler, barajlar ve Söke sulamasına verilen su gibi nedenlerle göl susuz ve oksijensiz kalmakta, küçülmekte ve toplu balık ölümleri yaşanmakta. Manyas Gölü: Sığırcı Deresi ile kuzeyden, yani Bandırma tarafından gelen kirlilik baskısı devam ediyor. Kuşların önemli barınma, kışlama ve üreme alanı olan bu deltada, geçmişte DSİ'nin gölün güney bölümüne etki eden baraj çalışması sonucu su seviyesi yükselmiş ve Avrupa Konseyi tarafından iyi korunan milli parklara verilen ''A'' sınıfı diploması geri alınmıştı. Manyas Gölü, alana yapılan su müdahalelerinin geri dönülmesi çok zor, pahalı ya da imkansız sorunlara yol açabildiğini gösteriyor. Doğu Karadeniz Havzası: Sahip olduğu bitki, kuş, memeli ve sürüngen türleri ile bu havza da taş ocakları, kirlilik, plansız altyapı, kontrolsüz turizm, yasadışı avlanma, toprak kayması gibi sorunlarla boğuşuyor. Su tüketiminizi azaltmak için neler yapabiliriz? • Musluklarımızı, sifonlarımız, daima bakımlı tutabiliriz. Bozuk olanları hemen onarmalıyız. Çünkü saniyede bir damla akan su, yılda 3 metreküplük yani 3 tonluk bir tüketime tekabül eder. • Çamaşır ve bulaşık makineleri bir defada ortalama 40 litre su tüketmektedir. Makinelerimizi tam doldurmadan çalıştırmayalım ve kısa programları tercih edelim. • Banyo yerine duşu tercih edelim. Bir duşta ortalama 50 litre su, bir banyoda 150 litre su tüketilir. • Tek bir kişi yılda ortalama 49.140 litre suyu tuvaletlerde tüketir. Sifonun bir kez çekilmesi ile 10 lt su harcanır. Yeni teknolojiler sayesinde bu azaltılmıştır (Haftanın Raporu-alıntı)

MUHTEREM DURMUŞ